Educatie

Het Archeologisch museum te Stein biedt vele mogelijkheden voor scholen zowel uit het basis- als het voortgezet onderwijs.Het educatieve aanbod van het museum omvat een groot scala aan kennismakings- en verdiepingsprogramma's voor kinderen, scholieren, studenten, gezinnen en volwassenen. Natuurlijk kunt u zo'n museumbezoek helemaal zelf invullen, maar de medewerkers van het museum geven graag suggesties om het museumbezoek zo leerzaam mogelijk te maken.

Voortgezet Onderwijs
Word zelf gids!! De kinderen kruipen in de huid van de geleerde en worden expert op een vakgebied. Ze zullen in het museum hun vergaarde kennis aan elkaar doorgeven. Dit lespakket is erop gericht de leerlingen op een zelfstandige manier in groepsvorm om te laten gaan met de informatie. Het lesmateriaal bestaat uit een goed gevulde leskist.

Basis Onderwijs
Graaf naar het verleden; met een schop in de hand ga je op zoek naar sporen uit het verleden. Een spannende zoektocht!

Dit lespakket bestaat uit een theoretisch gedeelte in de vorm van een rondleiding en een praktisch gedeelte: ze krijgen een grote kist ogenschijnlijk gevuld met zand doch wanneer echt gaan zoeken blijken er ook scherven in de liggen van voorwerpen die ze als puzzelstukjes aan elkaar dienen te lijmen.

Canon van Stein

Canon van Nederland

Canon van Nederland

In 2006 werd “de Canon van Nederland” aan het Nederlandse volk gepresenteerd. Deze canon beschrijft vijftig hoogtepunten uit de Nederlandse geschiedenis. Deze hoogtepunten, de zogenaamde “vensters” hebben tot doel de bewustwording en de discussies te bevorderen.

Lees meer


Canon van Limburg

Canon van Limburg

In navolging op de Nederlandse Canon verschenen in meerdere regio’s en plaatsen een eigen geschiedenis canon om mensen op deze wijze ook te laten nadenken over de regionale en plaatselijke geschiedenis. Zo verscheen in 2009 ook "de Canon van Limburg".

Lees meer

 
Ook Stein heeft haar eigen geschiedenis. Twee leden van de sectie Archeologie hebben een poging gedaan de eerste “vensters” van de geschiedenis van Stein te openen. Het is niet “de” geschiedenis van Stein, het zijn slechts bijdragen tot de geschiedenis van Stein.

Lees meer

Hoe is steenkool ontstaan?

Lesbrief 1: Hoe is steenkool ontstaan?

Steenkool is een sedimentair gesteente of afzettingsgesteente. De aanwezigheid van koolstof maakt steenkool geschikt als brandstof. Koolstof of carbonium is een scheikundig element met het symbool C.
De geologische geschiedenis van de aarde is te verdelen in verschillende tijdperken. Eén van deze tijdperken wordt het steenkooltijdperk of het Carboon genoemd.

De in Zuid-Limburg voorkomende steenkool is tijdens dit steenkooltijdperk, 313 tot 304 miljoen jaar geleden, gevormd.
Steenkool is ontstaan uit plantenresten. We vinden deze aan de boven en beneden zijde van een koollaag in de vorm van afdrukken van de planten. Zulke versteende plantenresten, of de afdrukken ervan, noemen we fossielen.
Op plaatsen waar men tegenwoordig steenkool aantreft, groeiden vele miljoenen jaren geleden bomen, varens en struiken zeer dicht op elkaar.

lesbrief1 1

De groeiende en stervende natuur vele miljoenen jaren geleden.

Door aardbevingen is deze plantengroei verdwenen. De bomen, varens en struiken werden bedekt met zand, modder, rotsen en werden voor altijd van de lucht afgesloten. Dit is een aantal keren gebeurd. We treffen deze bomen en planten nu aan op een diepte tussen 400 en 4000 meter. Men heeft zelfs haaientanden in deze steenkoollagen gevonden. Dit bewijst dat er vroeger op die plaatsen een zee moet zijn geweest. Door de grote druk van de bovenliggende lagen en de hitte vanuit de ondergrond veranderde deze plantenmassa heel langzaam.

fossiel van een varen fossiel van een varen  haaientand

Het verkolingsproces kon beginnen. De verkoling bestrijkt een periode van miljoenen jaren waarbij het percentage koolstof in de loop van de tijd stijgt. Bij deze verandering van plantenresten ontstond eerst turf (60% C). Deze turf veranderde na vele duizenden jaren in bruinkool (70% C) . De bruinkoollagen werden tenslotte steenkolenlagen (meer dan 75% C) door de steeds groter wordende druk van de opeengestapelde bovenliggende gronden en de toenemende hitte. Op plaatsen waar deze omstandigheden het sterkst en het langst hebben doorgewerkt, is ook de inklinking van de massa steeds verder gegaan. Zo ontstonden er verschillende typen steenkool met een stijgend koolstofgehalte [vetkool (87,5 - 89,5% C), esskool (89,5 - 90,5% C), magere kool (90,5 - 91,5% C) en antraciet (meer dan 91,5% C)].

De zand- en kleilagen die door het water werden neergelegd, verhardden en vormden de steenbanken die wij nu boven en onder de kolenlagen terugvinden. Beurtelings werden er zulke planten- en steenlagen opeengestapeld. Zij werden op elkaar geperst, zijn na verloop van tijd verhard en hebben uiteindelijk het zo kenmerkende profiel van het hedendaags kolenveld gevormd.

lesbrief1 5

Een profiel van een kolenveld

Deze en 3 opvolgende lesbrieven over de steenkolenwinning in Nederland kunt u hieronder als PDF bekijken, printen of opslaan.

(Bronvermelding: Heemkunde vereninging Geleen)

1. Hoe is steenkool ontstaan? HOT
Date 1515-0505-15151515 File Size 660.32 KB Download 568 Download

2. Historie Nederlandse steenkoolwinning HOT
Date 1515-0505-15151515 File Size 1.58 MB Download 1.282 Download

3. Opbouw steenkolenmijn HOT
Date 1515-0505-15151515 File Size 2.12 MB Download 1.155 Download

4. Rangen en standen mijnpersoneel HOT
Date 1515-0505-15151515 File Size 660.36 KB Download 1.118 Download

Limburgse mijnbouw in beeld

Lesbrief Julianakanaal

Op 16 september 2015 was het 80 jaar geleden dat het Julianakanaal werd geopend door Prinses Juliana. Reden voor beide Musea in de Gemeente Stein om hier gezamenlijk aandacht aan te besteden.
Dit gebeurde in de vorm van een expositie over de hele geschiedenis van het Julianakanaal vanaf de start van de aanleg tot en met de huidige verbreding van de vaarweg.

De expositie was toegespitst op de werkzaamheden die binnen de grenzen van de gemeente Stein hebben plaats gevonden en wat dit heeft betekend voor de omwonenden. Het verhaal over het graven van het kanaal werd in beide musea verteld en daarnaast werd de onderstaande lesbrief opgesteld om leerlingen van de groepen 5 t/m 8 kennis te laten maken met de geschiedenis van ‘ons’ Julianakanaal.

In deze lesbrief zijn verschillende opdrachten opgenomen die in de klas, maar ook bij het Julianakanaal zelf uitgevoerd kunnen worden. De antwoorden op de vragen en opdrachten zijn te vinden op de laatste bladzijde van deze lesbrief. Opdrachten kunnen in willekeurige volgorde aangeboden worden.

Files:
Lesbrief Julianakanaal HOT
Date 2222-1010-15151515 File Size 1.94 MB Download 742 Download

Lesbrief Dood en begraven

Een moeilijk onderwerp? Kom, laat je niet kisten, het komt allemaal in kannen en kruiken

Door Jos Drubers en Herbert Teesselink
In samenwerking met de Archeologiestichting Dokter Beckers - Pater Munsters en de Stichting Geschiedkunde de Maaskentj te Stein.
Voorjaar 2007


DOOD EN BEGRAVEN

Ook al is het geen prettig onderwerp, vroeg of laat krijgt iedereen ermee te maken.
Alles wat geboren wordt en leeft gaat op een dag weer dood: planten, dieren, mensen.
Leven en doodgaan horen bij elkaar, dat is nu eenmaal zo. En daarom kunnen we er beter over praten en het een plekje in ons leven geven dan dat we er voor gaan weglopen.

In deze les gaan we het vooral hebben over gebruiken rondom doodgaan en begraven. Eigenlijk gaan we het hebben over afscheid nemen van mensen, dieren en dingen die ons dierbaar zijn, waar we van houden. “Kapot. Hij doet het niet meer”, zegt Kikker. En als iets “kapot” is, “als het niet meer doet”, dan gaan we er afscheid van nemen, ook al doet ons dat ook verdriet.

Grafkelder Museum Stein

(afbeelding: grafkelder in Museum Stein)

In deze lesbrief staan informatie en opdrachten beschreven waarmee we het volgende willen bereiken:
- beseffen dat dood en begraven en afscheid nemen deel uitmaakt van ons dagelijks leven;
- kijken op welke wijze mensen in de loop van de tijd zijn omgegaan met begraven en afscheid nemen;
- kijken hoe mensen nu omgaan met begraven en afscheid nemen;
- beseffen dat ieder mens op zijn eigen manier naar manieren zoekt om mensen om wie ze veel gaven te blijven herdenken;
- doodgaan, begraven en afscheid nemen een plaatsje geven in je eigen leven.

Allereerst wordt enige achtergrondinformatie beschreven:
1. Hoe ging men heel vroeger om met doden? Er wordt iets geschreven over de Neanderthaler, de Oude Grieken, de Oude Egyptenaren en de Hunnenbedden in Nederland. Ook informatie over de grafcultuur uit de tijd van de Bandkeramiek, de Brons- en IJzertijd, de tijd van de Romeinen en de Merovingische tijd.
2. Hoe ging men vroeger om met de doden? Hier wordt in het kort iets beschreven over de tijd in de Middeleeuwen: het begraven in en rondom de kerk en buiten het dorp
3. En hoe gaat men tegenwoordig om met de doden en overlijdensrituelen? Er wordt in het kort iets verteld over het begraven en cremeren bij Christenen, Moslims, Joden, Chinezen, Hindoes en bewoners op Bali in Indonesie.

Binnen de gemeente Stein zijn allerlei sporen die ons iets vertellen over de grafcultuur in onze plaatselijke geschiedenis. In het museum in de Hoppenkampstraat is een grafkelder te zien, daterend uit 3500 jaar voor Christus. In datzelfde museum een askist uit de Romeinse tijd, gevonden in de buurt van de haven van Stein. Op de Bongerd heeft men meer dan 80 graven ontdekt, daterend uit de tijd van de Merovingers, circa 500-600 na Christus. Bijgiften alsmede urnen met grafresten uit verschillende tijden staan tentoongesteld in het museum. Er is een aparte lesbrief beschikbaar als men besluit het museum te bezoeken. In deze lesbrief diverse opdrachten waardoor leerlingen meer inzicht verwerven in verschillende grafrituelen.

De opdrachten die in deze lesbrief worden beschreven hebben vooral betrekking op de hedendaagse tijd. Het zet aan om het thema dood en begraven meer in de leefwereld van de leerlingen te plaatsen. Opdrachten worden gedeeltelijk ter plaatse uitgevoerd en gedeeltelijk binnen de schoolsituatie. Gaandeweg kunnen de opdrachten verder aangevuld worden met nieuwe opdrachten.

Hieronder kunt u de volledige lesbrief "Dood en begraven" downloaden: 21 pagina's met diverse afbeeldingen

Lesbrief Dood en begraven HOT
Date 2222-1010-15151515 File Size 1.56 MB Download 735 Download

Leerlingen Groenewald exposeren eigen gemaakte wapenschilden (2014)

Op Tweede Pinkersterdag, 9 juni 2014 vond op de kasteelruïne van Stein de ‘Dag van het kasteel’ plaats. Dit jaar stond deze landelijke kastelendag in het teken van het leven op het kasteel. Een belangrijk onderdeel van het leven op een kasteel waren de toernooien. Ridders lieten met hun wapenschild vriend en vijand zien wie zij waren.

Museum Stein project Groenewald2

De leerlingen van GA12 en GA13 van de Scholengemeenschap Groenewald te Stein hadden in het kader van het Extra Vak Onderbouw, het zogenaamde EVO-project, gewerkt aan hun eigen persoonlijke wapenschild. Tijdens de ‘Dag van het Kasteel’ werden hun wapenschilden gepresenteerd in de kasteelruïne van Stein.

Kasteel Stein schoolproject wapenschilden

De ruïne was die dag vrij toegankelijk voor het publiek (voor het overige is die alleen op afspraak te bezichtigen) De aanwezige gidsen hebben de bezoekers ook gewezen op andere heraldische afbeeldingen, die op de kasteelruïne te vinden zijn.
De kasteelruïne Stein bevindt zich aan de kruising tussen de Ondergenhousweg en de Scharbergweg te Stein.     

Museum Stein project Groenewald     

 

Basisschool De Triviant maakt kennis met de Bandkeramiekers

Woensdag 14 september 2016 kwam groep 5 van de basisschool De Triviant uit Stein een bezoekje brengen aan het Archeologiemuseum in Stein.

Bij de geschiedenislessen op school wordt op dit moment het tijdvak "Jagers en Boeren" behandeld en in dat kader kwamen de kinderen in het museum kijken hoe de eerste bewoners in onze directe omgeving leefden en werkten.
De kinderen hebben eerst een korte film bekeken over de bandkeramische opgravingen in Kelmond.

Daarna heeft Christanne Fahnenstich, onderwijzeres aan De Triviant, samen met de kinderen de bandkeramische hut bekeken en besproken en de bandkeramische potten en gebruiksvoorwerpen laten zien, die de mensen 7000 jaar geleden gebruikten.

Museummedewerker Jan Nijsten heeft de kinderen laten kennismaken met voorwerpen zoals pijlpunten en geslepen stenen waarmee huiden werden schoongemaakt. Ook hebben ze allerlei scherven mogen bekijken en rond laten gaan.

Op deze manier is de geschiedenisles op school meer levend en tastbaar geworden. En zo te zien sprak het de kinderen ook aan.
(klik op de afbeelding voor vergroting)

Educatie scholen collage