Paleografie en Transcriberen

Wat is paleografie?

Paleografie is de wetenschap die zich bezighoudt met het bestuderen en ontcijferen van oude handschriften. Veel historische documenten, zijn geschreven in een handschrift dat voor moderne lezers vaak moeilijk of zelfs onmogelijk te begrijpen is. Door kennis van oude schrijfwijzen, lettervormen en taalgebruik kunnen we deze teksten weer leesbaar maken.

Het transcriberen.                   

Transcriberen vormt daarbij een belangrijk onderdeel van paleografie. Bij het transcriberen wordt de oorspronkelijke tekst letter voor letter overgezet naar een moderne, digitaal leesbare versie, waarbij de inhoud zo nauwkeurig mogelijk wordt weergegeven.
Stichting Erfgoed Stein heeft in haar eigen archief bijna 100.000 oude geschriften gedigitaliseerd. Deze variëren van cijnsregisters, rechtzaken, notariële akten uit burgelijke stand, kadaster, kerkregisters en andere historische geschriften, welke soms interessante, mooie, maar ook leuke anekdotes opleveren van groot Stein uit de 15e - 17e eeuw.
Binnen de sectie heemkunde van Stichting Erfgoed Stein worden deze geschriften door vrijwilligers, werkgroep transcriberen, omgezet in een beter leesbaar schrift.

Hoe gaan we te werk?

Het transcriberen van historische documenten vraagt om geduld, nauwkeurigheid en oefening. Meestal beginnen we, in groepjes, met het zorgvuldig bestuderen van het document. Daarbij wordt gekeken naar de vorm van de letters, veelgebruikte afkortingen en de schrijfstijl van de schrijver. Hierna worden zinnen stap voor stap ontcijferd. Hierbij helpt het om rekening te houden met de historische context, de taal van die periode en vaste formuleringen die regelmatig in documenten voorkomen. Omdat we werken met geschriften uit Groot-Stein is enige kennis van de toponiemen van Groot-Stein een plus, maar niet noodzakelijk.
Ook maken we gebruik van hulpmiddelen, zoals digitale scans met hoge resolutie en online samenwerkingsplatforms.
Om de inhoud van de oorspronkelijke tekst beter te kunnen begrijpen wordt deze tot slot omgezet in modern Nederlands, met eventuele woordverklaringen

Wat is ons uiteindelijke doel van paleografie en transcriberen van de oude geschriften van Groot-Stein.

Het belangrijkste doel is het toegankelijk maken van historische bronnen. Zolang een document alleen bestaat in een moeilijk leesbaar handschrift, blijft de inhoud voor veel mensen verborgen. Door transcripties kunnen onderzoekers, genealogen, historici en geïnteresseerden deze bronnen gebruiken zonder zelf specialist te zijn in oude handschriften.
Daarnaast draagt transcriberen bij aan het behoud van cultureel erfgoed in onze gemeente. Oude documenten bevatten waardevolle informatie over het dagelijks leven, families, lokale geschiedenis, rechtspraak, handel en maatschappelijke ontwikkelingen in Groot-Stein. Elke regel die je ontcijfert, brengt een stukje geschiedenis opnieuw tot leven. Door deze documenten te ontsluiten, blijft kennis uit het verleden behouden voor toekomstige generaties.
Digitale transcripties maken het bovendien mogelijk om grote hoeveelheden historische gegevens te doorzoeken en te analyseren. Hierdoor ontstaan nieuwe mogelijkheden voor historisch onderzoek en kunnen verbanden worden gelegd die eerder verborgen bleven.

Interesse?

Interesse om zelf aan de slag te gaan als vrijwilliger transcribent, of ervaar je het transcriberen toch als een uitdagende puzzel, maar ben je een beetje handig met een computer, we zoeken ook vrijwilligers die de getranscribeerde bestanden in ons systeem willen inbrengen.
Of je nu geïnteresseerd bent in geschiedenis, genealogie, taal of archiefonderzoek: met transcriberen lever je een waardevolle bijdrage aan het ontsluiten van ons verleden. 

Elke maandagavond van 18:00-21:30 en woensdagmiddag van 13:00-16:30 is de sectie heemkunde aanwezig in het Multi Functioneel Centrum (MFC). Tijdens deze uren zijn er altijd vrijwilligers van de heemkunde aanwezig aan wie u informatie kunt vragen.