Vroegere families kasteel Stein

Door: Jan Smeets Stichting Erfgoed Stein

Kasteel Stein kende roemruchte bewoners

Van 1900 tot 1920 verzorgde hoofdonderwijzer J.A. Hoens uit Doenrade in de Limburger Koerier de wekelijkse rubriek “Kijkjes in Limburg”.
Op kenmerkende wijze beschreef hij zo een stuk over enkele families, die vroeger in kasteel Stein woonden:

In het jaar 1426 is de familie van Arnold van Stein uitgestorven en kwam het kasteel Stein in handen van Willem van Brederode.
Een halve eeuw later werd het door aankoop bezit van de familie Bronckhorst.
Zat het in de familie, die zucht naar avonturen, welke de Bronckhorsten evenzeer kenmerkte als de familie, welke het kasteel oorspronkelijk bewoonde? Of zou ons landvolk gelijk hebben, dat beweert, dat het in het huis zit?
Dat drukken ze uit door te zeggen: “het zit in dé stiele”. 

Gijsbrecht en Diederik van Bronckhorst
Uit: Archief SES

Geuzen

In ieder geval hebben de Bronckhorsten een gewichtige, avontuurlijke rol gespeeld in de jaren, die de inleiding waren tot de tachtigjarige oorlog. Toen heeft het oude kasteel vaak gediend voor geheime samenkomsten van de geuzen, die daar beschermd door de Vrouwe van Stein en door haar vier zoons, die partij van Oranje hadden gekozen.
Helaas, waren ze niet gelukkig in die gevaarlijke avonturen. Twee hunner, Diederik en Gijsbert werden te Brussel op last van Alva onthoofd, één bleef dood bij zijn poging om Haarlem te ontzetten: de laatste werd vermoord te Keulen.

Daarna wordt de naam van de Bronckhorsten niet meer genoemd op kasteel Stein.
Maar het bleef een aantrekkelijk bezit, waarover veel processen werden gevoerd.
Op het einde van de zeventiende eeuw zien we er de baron van Kinsky met zijn zoon Maurits, die hem het leven zuur maakte.
Eens, zo verhaalt men, overlaadde hij zijn vader, die zich met familie en gasten in de eetzaal bevond, met beschimpingen en verwijten; hij daagde zijn vader op de degen en dreigde hem te doorsteken. Men zegt, dat hij daarvoor zeven jaren lang is opgesloten geweest in de donkere gevangenis van de oude toren. Anderen beweren met meer recht, dat zijn vader hem uit het huis gejaagd heeft en onterfd. Toen heeft hij een zwerversleven geleid.

Gevangenis in rode toren
Uit: Archief SES

Aanzien

Het kasteel bleef echter in aanzien. In 1746 bracht zelfs de koning van Frankrijk Lodewijk XV er een bezoek en ontving er de Prins-bisschop van Luik Johan Theodoor van Beieren.
Ja, die oude muurblokken weten veel te vertellen.
Zij zijn getuige geweest van geluk en ongeluk, van roem en eer, maar ook van diepe schande.
Hoge vorsten hebben er vertoefd. Maar ook lage samenzweringen werden er gesmeed. Ze hebben geblonken van glans en glorie. Ook droefheid en rouw heeft er gezucht langs de wanden.
In de Franse tijd vervielen de rechten van de oude kasteelheren, die daardoor ook hun burchten verloren.
De huidige ruïne is zo een herinnering aan lang vervlogen tijden.

Uit: Limburger Koerier 08-12-1917 Kijkjes In Limburg door hr. J.A. Hoens