Maquette van bandkeramische huizen verrijkt collectie SES
In het Archeologisch Museum Stein is de collectie uitgebreid met een bijzondere en educatieve toevoeging. Danny Lemmens heeft in opdracht van Stichting Erfgoed Stein (SES) een gedetailleerde maquette gemaakt van drie bandkeramische huizen. Op 10 april heeft hij deze maquette officieel overhandigd aan SES, waarbij Voorzitter Petra Claessen de maquette in ontvangst nam. De maquette is daarmee eigendom geworden van Stichting Erfgoed Stein en wordt namens het bestuur gepresenteerd.
De maquette brengt een belangrijke periode uit de vroege geschiedenis van Zuid-Limburg tot leven. Rond 5500 voor Christus vestigden zich hier de eerste boeren van Nederland: de Bandkeramiekers. Zij kozen deze regio vanwege de vruchtbare lössgrond, die zeer geschikt was voor landbouw. In tegenstelling tot de jagers-verzamelaars die hier eerder leefden, bleven zij op één plek wonen. Ze legden akkers aan voor de teelt van graan en hielden vee, zoals runderen en varkens.
De Bandkeramiekers woonden in langgerekte huizen, de zogenaamde langhuizen. Deze boerderijen vormden samen kleine nederzettingen, vaak gelegen in de buurt van water. Kenmerkend voor deze cultuur is het aardewerk dat zij maakten, versierd met lijnvormige patronen. Aan deze versieringen danken zij hun naam.
Om een goed beeld te geven van hoe zo’n nederzetting eruitzag, is deze maquette vervaardigd. De voorstelling is gebaseerd op de bandkeramische nederzetting die is opgegraven op de locatie waar tegenwoordig het museum in Stein staat. Op deze plek werd in 1963 ook het steengraf van de Steingroep ontdekt, een bijzonder grafmonument waar destijds het eerste museum omheen werd gebouwd.
De maquette toont drie boerderijen uit de bandkeramische periode. Twee daarvan zijn volledig afgewerkt, terwijl één boerderij in aanbouw is weergegeven. Hierdoor wordt niet alleen het eindresultaat zichtbaar, maar ook de constructie en het binnenwerk van een boerderij. De andere boerderijen zijn opgebouwd uit een houten constructie, waarbij bij type 2 gebruik is gemaakt van enkele vlechtwerkwanden.
Om het dagelijks leven van de Bandkeramiekers te laten zien, zijn verschillende activiteiten in de maquette verwerkt. Zo zijn er scènes toegevoegd van voedselbereiding bij een vuurplaats, het bewerken van vuursteen en werkzaamheden aan een boerderij. Ook is een kleine akker opgenomen, waarmee het landbouwkarakter van deze cultuur wordt benadrukt.
Daarnaast is het steengraf van de Steingroep op de juiste locatie in de maquette geplaatst, overeenkomstig met de vondsten uit de jaren zestig van de vorige eeuw. Dit graf is ongeveer 2000 jaar jonger dan de bandkeramische nederzetting, maar is bewust opgenomen om de verschillende bewoningsfasen op deze locatie inzichtelijk te maken. Opvallend is dat het graf gedeeltelijk overlapt met een van de boerderijen. Deze overlap laat zien hoe sporen uit verschillende periodes elkaar in de bodem kunnen kruisen en hoe het landschap door de tijd heen is gebruikt.
De rode omlijning op de maquette geeft de contouren van het huidige museumgebouw weer. Daarmee wordt de relatie tussen het verleden en het heden zichtbaar gemaakt.
Technische gegevens van de maquette
- Schaal: 1:75
- Basisplaat: 90 cm × 50 cm
- Boerderijen:
- 2 × LBK-boerderij type 1A (40 cm lang, 9 cm breed, 8 cm hoog)
- 1 × LBK-boerderij type 2 (27 cm lang, 9 cm breed, 8 cm hoog)
- Materialen: klei, touw, kunststof, hout, modelbouwstrooisel en figuren, watergedragen verf en vernis
Met deze maquette krijgt het verhaal van de eerste boeren in Nederland een tastbare en begrijpelijke vorm, die bezoekers helpt om zich een beeld te vormen van het leven in de steentijd op deze bijzondere locatie.
Namens het bestuur van Stichting erfgoed Stein wordt iedereen uitgenodigd om deze maquette te komen bekijken in het Archeologisch museum in Stein.
