Een eeuw overstromingen en wateroverlast, in foto’s en films

Door: Wim Janssen Stichting Erfgoed Stein
Willem Driessen en Martin Cremers bij de dijkdoorbraak in 1925/26 
Foto's archief SES

Afgelopen eeuwen en jaren is in de Gemeente Stein nogal wat overlast geweest van hoge waterstand en hoge waterafvoeren van de Maas. Dit resulteerde soms in een dijkdoorbraak maar ook door overstroming vanuit de Maas naar lagergelegen gebieden. 
De meest bekende dijkdoorbraken vonden plaats in Meers bij het voormalige voetbalveld van Havantia “’t Kumpke” tegenover de kerk n.l. in 1880 en in 1925.
De overlast voor zowel Meers als de Maasband was gigantisch, er volgde dan ook evacuatie van zowel mensen als ook veel vee met alle bijbehorende problemen. Het was voor de toenmalige Gemeente Elsloo de reden om een eigen waterschap op te richten.

Stremming

Een oorzaak is dat er door de hoge waterstand kwelwater onder de dijk doorkwam en achter de dijk wateroverlast ontstond. Een andere oorzaak ontstond door de stremming in de Maas nabij Urmond het water opstuwde door de lagergelegen weilanden en oude maasgeulen en zo terugstroomde richting Maasband en Meers en daar wateroverlast veroorzaakte. Dit was het geval bij de overstromingen van 1993 en 1995, 

De laatste overstroming in juli 2021 werd veroorzaakt door een gigantische regenzone (meer dan 150 mm in 2 dagen) in het stroomgebied van de Maas en de Geul. Hierdoor bereikte de Maas op zijn hoogtepunt een debiet van meer dan 3300 m3 per seconde. Dit was het hoogst gemeten debiet ooit.

Om voor de toekomst deze problemen van wateroverlast te voorkomen of te minimaliseren is in de 90er jaren van de vorige eeuw het project Grensmaas opgestart en uit gevoerd door het Consortium Grensmaas en in Meers door de fa. l’Ortye.  Dit heeft voor de omwonenden ook, maar weinig, overlast opgeleverd maar veel belangrijker ook meer zekerheid en veiligheid tegen wateroverlast. Door een goede communicatie tussen uitvoerenden en omwonenden werd dit een voorbeeldproject waar veel belangstelling voor is, zelfs uit het verre buitenland.  

’t Kumpke en op de achtergrond de kerk en school. Foto: archief SES.

Expositie

Dit allemaal is voor de Stichting Erfgoed Stein een reden om vanaf medio juli 2026 een expositie in te richten over 1 eeuw overstromingen in de gemeente Stein. Hier zal vooral veel aandacht zijn voor oude foto’s en films. In de expositie zullen veel zaken te zien zijn die te maken hebben met de uitvoering en vondsten. Verder zullen er dan ook een aantal lezingen gehouden worden over het thema overstromingen, het thema Maasbandproject en het thema Grensmaasproject.

De eerste hulptroepen: van links naar rechts:
T. Devoi, F. Martens, J. Devoi, J. Lambrichts, A. Martens, wachtmeester Janssen, Burgemeester Eussen Elsloo en wachtmeester Piek Beek. 
Foto: archief SES.